کارفرما: اداره کل حفاظت محیط زیست استان کردستان
موقعیت: مریوان کردستان
مدت پروژه: 3 ماه
معرفی تالاب زریبار
تالاب زریبار در حاشیه شهر مریوان، تنها تالاب شناخته شده آب شیرین ایران، نگینی درخشان بر پیشانی سرزمین کردستان است. اگرچه این منبع بسیار ارزشمند تا کنون خدمات زیادی به ساکنین اطراف آن روا داشته اما تحت تاثیر اقدامات مختلف بشری دچار چالش هایی شده و عکس العمل ها و رویکردهای متفاوتی در بین استفاده کنندگان از این منبع ارزشمند در سطح عامه مردم و جوامع علمی بوجود آمده است. در محدوده اطراف دریاچه تعدادی روستا قرار دارند که ساکنین آن مشغول به کشارزی، باغداری و دامپروری هستند و شهر مریوان نیز در حاشیه آن بنا گردیده است.
این تالاب با آینه آبی لوبیایی شکل و عمق حداکثر 5/5 متر و مساحت آبی 850 تا 900 هکتار دارای حوزه آبریزی به مساحت حدود 52 کیلومتر مربع است. میزان بارندگی سالانه در این حوضه بطور میانگین سالانه در حدود 706 میلیمتر و دمای گرمترین روز سال بطور میانگین 24/5 درجه است.
این تالاب با توجه به عمق و مساحت آن بستری برای ایجاد غنای گونه ای خاص در منطقه غرب ایران ایجاد کرده و در آن انواعی از گونه های گیاهی و جانوری دیده می شود. از جمله گونه های گیاهی ارزشمند در چرخه زیستی این دریاچه لویی ها هستند که رشد آنها نمای زیبایی نیز به تالاب بخشیده است. ماهی ها و پرندگان مهاجر نیز از گونه های جانوری موجود در این تالاب هستند.
از این منظر که منبع اصلی تامین آب آن از چشمه های آب زیرزمینی در کف تالاب تشکیل شده، این تالاب دارای اهمیت خاصی است بطوریکه در سالیانی که سایر منابع آبی از خشکسالی رنج می برند این تالاب همچنان اثر کمی از شرایط کم بارانی خواهد پذیرفت.
از جمله رویدادهای مهم در طول حیات این تالاب احداث سازه سد بر خروجی دریاچه است که چرخه طبیعی آن را متأثر کرده و تغییراتی در خصوصیات فیزیکی و شیمایی دریاچه ایجاد کرده است.

ژینایی اکوسیستم های آبی
ژینایی یک فعالیت عامدانه به منظور بازگرداندن شرایط زیستبوم به شرایط مشابه قبل از بروز دستکاریها و دخالتهای انسانی متناسب با وضعیت برگشتپذیری آن است.
لازم بذکر است که واژه ژینا یک اسم کردی است و به معنای زندگیبخش از ریشه زندگی (ژین) میآید. کلمه ژینایی با واژه انگلیسی Restoration معادل در نظر گرفته شده است.
اگرچه مسایل مربوط به تالاب زریبار زیاد هستند اما برخی از آنها چالش های اساسی هستند که بر سرویس دهی پایدار این منبع ارزشمند تاثیرات مهمتری می گذارند. مهمترین چالش های تالاب زریبار که اثراتی روی کمیت و کیفیت آب و محیط زیست آن دارد شامل موارد زیر هستند:
- لویی های حاشیه تالاب
- ایجاد سد یا بند خاکی
- تخلیه پسماندها و فاضلاب شهری و روستایی
- کشاورزی، باغداری و دامپروری در حوزه آبریز زریبار
- تغییر کاربری اراضی کشاورزی به باغ ویلا